Vorige week was daar het besluit. PlayStation gaat stoppen met het verkopen van fysieke games vanaf januari 2028. Tuurlijk; de signalen waren er al. Een PlayStation 5 Pro zonder discdrive. De cijfers die al tijden gedeeld worden, waarin fysieke verkopen het ruim afleggen bij digitale verkopen. Nee, het was geen verrassing. En toch was dat het wel. Vanuit financieel oogpunt vast de ‘logische’ keuze. Voor de lange termijn is het de nagel aan de doodskist van gaming.

Huh, doodskist? Games zullen toch altijd blijven bestaan? Nu kan ik niet in een glazen bol kijken, maar ik denk dat deze keuze de culturele waarde van games tot nul reduceert. Verdwijnt de game uit de winkelschappen, dan verdwijnt die ook uit de gedachten van consumenten. Belangrijker, uit de gedachten van aankomende consumenten. Ik ben, denk ik, niet de enige die met warme herinnering terugdenkt aan het kopen van een fysieke game of console. Juist het kopen van games in een winkel geeft dat gevoel dat ik iets bijzonders in handen had. Een ticket naar een andere wereld. Een ticket naar een verhaal. Die tastbare momenten zijn de basis voor waarde op de langere termijn.

Waarom fysiek materiaal belangrijk is voor het geheugen zien we meer en meer in het onderwijs. In het onderwijs vervingen laptops en pdf bestanden de fysieke schriften, readers en boeken. Dit alles met het argument dat de nieuwe generatie studenten ‘digital natives’ zijn. Zij zijn online opgegroeid dus vinden makkelijker hun weg met digitaal materiaal. Dat dit neurologisch gezien een misser is, werd later ontdekt.

Want wat is er nu ontdekt? Vergelen met digitaal, zorgen schriftelijke aantekeningen ervoor dat je de stof beter onthoudt. Schrijven zorgt ervoor dat je de hoeveelheid informatie van de docent moet omzetten in eigen woorden, want woord voor woord bijhouden lukt niet. Met een laptop gaat dit een stuk makkelijker. Het aantal woorden gaat omhoog, maar de inhoud wordt minder goed onthouden. Kortom, het lijkt erop dat de fysieke handeling van het schrijven je geheugen helpt bij het onthouden van informatie.

Dan het onderzoek naar lezen op papier in vergelijking met digitaal lezen. In de verschillende onderzoeken die daarnaar gedaan worden blijkt dat papieren lezers beter in staat zijn om hoofdlijnen en andere relevante informatie te onderscheiden. Hoe gebeurt dit? Dit komt door de vorm van fysiek materiaal. Lezers zijn bij een boek beter in staat om te herinneren waar informatie staat – bijvoorbeeld onderaan bladzijde 27 – en onthouden daardoor de informatie. Bij een digitaal document heb je niet die herkenningspunten doordat een document een oneindige scroll naar beneden is.

Kortom, fysiek materiaal helpt bij het opslaan van herinneringen. Een fysieke handeling, of fysieke plek helpt ons geheugen informatie te onthouden. Dus weten wij nog het moment dat we bij de videotheek een film huurde en zijn we de momenten vergeten dat we op Netflix langs films scrolden. Dus weten wij nog het moment dat we voor het eerst een game kochten in de Intertoys en zijn we de momenten vergeten dat we in de PlayStation Store een digitale aankoop maakte. Dat is de culturele waarde die verloren gaat.

De verloren culturele waarde heeft op de korte termijn geen effect. Huidige gamers zullen hun games blijven kopen. Alleen straks groeit er een generatie op die geen herinnering meer heeft aan een fysieke plek om games te kopen. Die geen herinnering heeft aan het afwegen van welke game ze nemen. Die geen herinnering heeft aan het zien van een collectie games bij vrienden. En die afwezigheid van herinneringen zorgt er uiteindelijk voor dat games minder plek innemen in de ‘mindshare’ van mensen. Oftewel de culturele dood van games.